عزيز الله بيات

263

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

خوددارى كنند و دست از تبليغ بردارند . در سال 495 هجرى پادشاه تركستان را كه بناى تجاوز به سرزمين خراسان داشت ، مغلوب كرد و كشت . در سال 511 هجرى غزنين را از ارسلانشاه غزنوى گرفت . در سال 513 هجرى فرزند محمد را كه مدعى سلطنت او بود ، در نزديكى ساوه شكست داد ، ليكن به درخواست مادر خود ، او را بخشيد . در سال 524 هجرى ماوراء النهر را تصرف كرد . در سال 533 هجرى آتسز خوارزمشاه را شكست داد . در سال 546 هجرى به جنگ گورخان قراختائى رفت ، ليكن در محل قطوان از گورخان شكست خورد و متصرفات شرقى او از كاشغر تا بخارا به تصرف گورخان درآمد . در سال 547 هجرى علاء الدين جهانسوز غورى را مغلوب و اسير كرد . تركان كه ماليات خود را همه ساله به مأموران سنجر پرداخت مىكردند ، در اين‌زمان به سبب بدرفتارى مأموران سر به شورش برداشتند . سنجر در سال 548 هجرى عازم سركوبى آنها شد ، ليكن به سختى شكست خورد و قريب مدت چهار سال در اسارت غزان بود ، اما بعد از مرگ همسرش به كمك نگهبانان خود گريخت و به مرو آمد و بار ديگر به تخت سلطنت نشست . ليكن به دليل ضعف دوران پيرى و آشفتگى اوضاع كشور ، از پا درآمد و در سال 552 هجرى درگذشت . مغيث الدين ابو القاسم محمود ابن محمد ( 511 - 525 ه . ق . ) ( 1117 - 1130 م . ) همان‌طور كه گفته شد ، بعد از درگذشت سلطان محمد ، فرزندش محمود در اصفهان بر تخت نشست و بناى مخالفت را با سنجر گذاشت ، اما پس از شكستى كه از سنجر خورد ، مورد بخشايش قرار گرفت و به حكومت عراق منصوب شد . در سال 512 هجرى محمود براى رفع اين اختلاف بين شحنه خود و مسترشد خليفه عباسى عازم بغداد شد و پس از تصرف بغداد ، خليفه بناچار از در آشتى درآمد و محمود به همدان برگشت . داود ابن محمود ( 525 - 526 ه . ق . ) ( 1130 - 1131 م . ) داود پسر محمود بعد از مرگ پدر به سلطنت رسيد . در اين‌زمان مسعود عموى وى تبريز را به تصرف خود درآورد . از طرف ديگر سلجوقشاه برادر ديگر مسعود رهسپار بغداد